Beertje Bartje

Beertje Bartje“Dat meisje daar heeft zo’n strakke bh aan, dat ze ook van achteren borstjes heeft,” zei Ellen. Toen ik keek, zag ik een jonge vrouw met aan alle kanten borstjes.

Vorig weekend waren Ellen en ik in Dordrecht. Het was mooi weer en dan zoek je even een mooie stad op. Dat dachten meer mensen, er waren naast de normale drukte veel toeristen, getuige de diverse groepen en de aan een stok of parasol herkenbare gidsen. We dronken koffie met wat lekkers bij de horeca-afdeling van een bekend warenhuis waarvan ik aan het einde van de zin de naam gewoon noem, want ofschoon ik geen (onbetaalde) reclame wil maken via dit medium, heb ik een zwak voor het bedrijf dat voor mij al van jongsafaan een begrip is (in de volledige naam, niet als afkorting) en voor wiens oprichter ik respect koester, hoewel Vroom en Dreesmann al vier jaar geen nederlands bedrijf meer is.

Weinig respect kan ik opbrengen voor het gluiperige bedrijf dat deze prachtige keten met historische panden in het bezit, aankocht, deze panden vervolgens in de verkoop deed waarmee de gehele investering er in één klap werd uitgehaald en vervolgens het bedrijf bloedeloos naar de afgrond liet dwalen. Diverse filialen moesten nu maandelijks huur betalen voor het pand dat voorheen eigendom was. Het geld dat V&D decennia had geïnvesteerd in onze economie vloeide naar het buitenland en de gevolgen werden begin dit jaar overduidelijk.

Ik heb een interview liggen met Dr. Anton Dreesmann uit 1987 (het warenhuis bestond toen honderd jaar) en de kop daarvan is even veelzeggend als treffend: “Ik dien erop bedacht te zijn zo min mogelijk boven het maaiveld uit te steken.” Woorden van een tegendraadse ondernemer die de confrontatie met de bonden niet schuwde en die de mentaliteit van overheid en Hollanders door en door kende.

Dreesmann trad aan in 1971 en onder zijn bewind nam de omzet van het concern in tien jaar tijd van anderhalf tot elf miljard gulden toe. Op het hoogtepunt behoorden ondermeer de V&D-warenhuizen, Kreymborg, Hunkemöller, Claudia Sträter, Kijkshop, Dixons, Rinck, Siebel, Edah, Konmar, Vendopolis, Dactylo/Interlance (uitzendbureau’s), Cemsto (schoonmaakbedrijven), Vendorado (bungalowparken), City Courier (sneltransport), Keurkoop, Lekturama en Koninklijke Bijenkorf Beheer (deelneming van 40%) tot Vendex International.Anton Dreesmann
Anton Dreesmann, een geniaal en temperamentvol zakenman, had een heel eigen stijl. Toen in 1982 een stoet van 1500 protesterende werknemers naar zijn kantoor trok om uiting te geven aan het ongenoegen over het verloop van cao-onderhandelingen, verliet Dreesmann in een vervaarlijke driftbui zijn directiekamer, beklom onder het oog van de NOS-camera’s het podium en betitelde met bulderende stem de volkomen overrompelde vakbondsbestuurders als ‘helden op sokken’. Het was één van de zeldzame momenten dat Dreesmann in de openbaarheid trad, publiciteit meed hij als een besmettelijke ziekte, want: “ik dien erop bedacht te zijn zo min mogelijk boven het maaiveld uit te steken; profilering wordt in Nederland weinig aantrekkelijk gevonden”.

Over zichzelf zei hij (en ik citeer hem daarin met graagte): “Emotie geeft het leven kleur. Een vent die niet kwaad kan worden, heeft geen hart, die zit hier óók niet tot elf uur ’s avonds eigenhandig aan zijn mensen brieven te schrijven. Waarom, vraag ik mij soms af, verdraagt dit land geen krachtige persoonlijkheden in zijn midden? Ondernemersland is al zo weinig geaccidenteerd. Vlakke vakidiootjes zie je, allemaal zo grijs mogelijk gekleed om zo min mogelijk op te vallen. Het liefst verschuilen ze zich in commissies, dan hebben ze een beslissing sámen uitgesteld. Mensen die hoog opstijgen worden neergehaald, want Nederland is een láág land, meneer.”

Nog eentje, op het gevaar een te lang artikel af te leveren: “Ondernemen, dat is héél koud en héél stil. Grote beslissingen neem je alleen. Er zijn genoeg mensen die je adviseren: voorzichtig, voorzichtig. Als je een beslissing hebt genomen om de Munt over te steken en het lukt, dan zeggen ze: tóch blij dat ik je heb aangeraden om voorzichtig te zijn.  En als je wordt overreden: ik had je nog zo gewaarschuwd.
Iedereen moet altijd voorzichtig zijn! Maar er zijn een páár mensen nodig die af en toe een beslissinkje nemen, die de eindverantwoordelijkheid durven dragen.”

Des te triester is het dat interne strubbelingen de ondergang inluidden van deze ondernemer en van die van zijn beoogde opvolger, prof. dr. Arie van der Zwan. Doordat Dreesmann in 1988 een beroerte kreeg, werd Van der Zwan gedwongen eerder het heft in handen te nemen. Hij besloot meteen ingrijpend te reorganiseren, tot woede van de zieke Dreesmann. Achteraf sprak hij daarover de beruchte woorden “Op de intensive care heb ik mijn eigen testament zien openmaken. Ik lag in mijn graf en zag de machtsstrijd boven mijn hoofd ontstaan. Maar ik heb me aan mijn grafzerk omhoog getrokken. Daar hadden ze geen rekening mee gehouden.” Omwille van zijn gezondheid moest Anton Dreesmann toch terugtreden als president-directeur, maar ook Van der Zwan kon vertrekken. Tot 1995 bleef Dreesmann vice-voorzitter van de raad van commissarissen. In 2000 overleed hij.

Maar goed, dat is niet waar dit artikeltje om begon. We zaten dus bij La Place en op een gegeven moment zegt Ellen: “Dat meisje daar heeft zo’n strakke bh aan, dat ze ook van achteren borstjes heeft.” Inderdaad zag ik twee hoog opgeperste vetkussens boven strakke bh-bandjes.
Eigenlijk had ze een te kleine bh aan, een euvel dat je bij veel vrouwen kunt opmerken. Een bh met goede pasvorm geeft geen afdrukken aan de achterkant. Waarom zoveel vrouwen rondlopen met een kledingstuk dat overduidelijk aangeeft dat er is bezuinigd op kwaliteit, maat of pasvorm heb ik nooit begrepen, maar dit meisje maakte het inderdaad erg bont.

“Misschien kan ze geen afstand doen van haar eerste bh-tje,”  suggereerde ik. Zoiets kan ik me wel voorstellen, ik heb nog een trui die mijn moeder begin jaren tachtig voor me breidde. Door toeval bezit ik nog wat kledingstukjes uit de tijd dat ik nog amper kon lopen: een onderbroekje, een truitje, sokken….. Mijn beer is er ooit mee aangekleed en sindsdien loopt hij er al bijna een halve eeuw mee rond.
Dat is wat ik Ellen vertelde en ik vervolgde het verhaal met de melding dat ‘zijn hoofd er wel eens af is geweest’. Ja dat gebeurt nu eenmaal met beren, al ben je er nog zo zuinig op.

Teddie was niet alleen, ik had nòg een beertje. Een klein, geel beertje dat overal mee naar toe ging. Op een ochtend, mijn zus en ik logeerden bij onze grootouders en tante Bets woonde nog thuis, waren we bij tante Bets in bed gekropen. Beertje Bartje eiste alle aandacht op, druk als hij toen al was. Plots was daar het moment dat het arme beertje een beentje verloor. Hoe het kwam, ik weet het niet (meer), maar zijn beentje was los. Een eigenaardige knoop, die het draaibaar maken mogelijk had gemaakt, lag bloot als de kop van het bot dat bij een mens in de kom van het bekken steekt.

Gelukkig….. tante Bets wist als bekwame verpleegster het leed te verzachten en te verhelpen. Het beentje werd vakkundig aangezet en het beertje kreeg een verband om het getormenteerde ledemaatje en zou een weekje moeten blijven voor herstel. Toen ik hem weer kon halen, had Oma er een alleraardigst lichtblauw pakje voor gebreid. Hij was er duidelijk op vooruit gegaan en van zijn beentje had hij totaal geen last meer.

Jaren later – Beertje Bartje woonde al een tijd op zichzelf in een doos op zolder en ik was inmiddels een stuk ouder – zag ik hem tijdens een vreugdevol weerzien, maar kon er niet achterkomen wat er aan de kleine beer was veranderd. Hij kreeg een plekje waar ik hem dagelijks kon zien en op een helder moment realiseerde ik me dat zijn neusje, dat zijn gelaat zo karakteristiek had gemaakt, deels was verdwenen. Ook zijn pakje had geleden onder mottenaktviteiten, maar dat was me duidelijker geweest dan het neusje.De kleine beer kijkt me vanonder een stolp nog steeds aan, een schat aan herinneringen herbergend. Persoonlijk erfgoed. Was Vroom en Dreesmann maar zo gekoesterd. Het bedrijf viel ook ten prooi aan vraatzuchtige motten, maar raakte meer kwijt dan een neusje.

Advertenties