Bewijs

bak_appelsDe duitse astronoom, astroloog en wis- en natuurkundige Johannes Kepler (1571 – 1630) stelde al dat de groenteboer zijn fruit op de meest efficiënte wijze stapelt. Hij formuleerde dat niet zo, nee hij zei dat harde bollen niet dichter gestapeld kunnen worden dan op de wijze waarop de groentehandelaar appels stapelt. Of zoals knikkers (in Keplers tijd wellicht ‘bikkels’) op natuurlijke wijze een minimale ruimte innemen. Praktische man, die Kepler.

Toen in 1998 de britse wiskundige Thomas Hales een computer talloze onregelmatige stapelingen liet narekenen om Keplers vermoeden computermatig te verifiëren, vonden collega-wetenschappers dit ‘bewijs’ niet waterdicht en wel omdat zij zijn stelling (die 300 pagina’s besloeg) niet konden staven. Althans, niet handmatig (luie donders). Hales tuigde in 2013 een project op waarbij hij moderne computersoftware ontwierp die zijn werk uit 1998 moest funderen. En met succes. Zijn stelling bleek waterdicht en daarmee Keplers vermoeden dus ook.

merkwaardig
Het is op zijn minst merkwaardig dat soms eeuwenoude stellingen van vooraanstaande geleerden, die bekend staan als mijlpalen in de geschiedenis van de wetenschap en die nagenoeg als onwankelbaar gelden, tegenwoordig pas erkenning kunnen vinden zodra het ‘wetenschappelijk’ (lees: digitaal) via een computer(programma) kan worden bevestigd.
Werd voorheen iets pas vaststaand geacht wanneer het wetenschappelijk aantoonbaar was, dus door onderzoek, redenatie of proefsgewijs, (en dus niet langer gestoeld op aannames, geloof of traditie), tegenwoordig is het pas wetenschappelijk vastgesteld als een computer het heeft nagerekend of toegepast.

Een rare manier van redeneren. Wetenschap is pas wetenschap als het bewezen kan worden. Het menselijk verstand is daartoe in staat, maar het lijkt er op dat de computer deze rol aan het overnemen is. Terwijl toch programmatuur afhankelijk is van de software die ervoor wordt ontwikkeld. Die op zijn beurt afhankelijk is van het intellect van de bevoegde ontwikkelaar.

Diezelfde Kepler stelde in zijn boek Harmonice Mundi, dat in 1619 verscheen, dat God de kosmos volgens een mathematisch, harmonisch bouwplan heeft geschapen. De mens kan de harmonie in dit plan ontdekken, omdat hij naar Gods beeld geschapen is.
Nou, met het brein dat we hebben zijn we inderdaad daartoe in staat. Saillant detail is wel dat we met datzelfde brein nog steeds niet in staat zijn een computer te ontwikkelen die ons kan evenaren. Decennia van onderzoek en honderden miljoenen aan geld zijn we nog steeds niet verder dan een computer dat hooguit het denkvermogen heeft van een muis. Onze eigen ‘pc’ (ja je brein) die nog geen anderhalve kilo weegt, is met een minimum aan energie (wat boterhammen en engelse drop) in staat ingewikkelde processen te doorgronden, legt zelf nieuwe verbindingen en heeft een herstellend vermogen. En, oh ja, ook nog gevoel.

Terug naar de stelling van Kepler die nu echt bewezen is (het lijkt mij overigens enorm veel tijdverspilling om iets vast te stellen wat eigenlijk al ondisputabel vaststond). Het geeft iets typerends aan, dat blijkbaar in deze tijd thuishoort. Dat van het presenteren van feiten, getoetst aan een door ons ontwikkeld systeem dat eigenlijk los staat van het diepzinnige vermogen tot redeneren. Iets, dat logisch is, te willen beproeven aan de hand van een systeem dat we zelf hebben bedacht, een systeem dat afhankelijk is van onze intellectuele vermogens (en dus feilbaar is), dat we desondanks toch als toonaangevend bestempelen, maar waarmee we echte wetenschap op de achtergrond stellen.

Het leidt af van waar het wezenlijk om gaat. In de media zien we iets vergelijkbaars, waar het gaat om nieuws. Nieuwsfeiten worden niet meer getoetst aan ethische principes als humaniteit, waarheid of oprecht handelen, maar aan emotie, een wel hele variabele en aan mode onderhevige toetssteen. Bijvoorbeeld het aantal doden bij een ongeluk of een conflict. Het aantal doden in Gaza is leidend voor de schuldvraag van het conflict tussen Israël en de Palestijnen. Het aantal verdronken gelukzoekers (of zijn het nou boot’vluchtelingen’?) die blijkbaar te wijten zijn aan Europa en niet aan de mensensmokkelaars die hen misleiden.
Een werkloze inbreker kan op meer sympathie rekenen dan een miljonair die inbreekt als verzetje, maar het blijft inbreuk op andermans privacy, wie het ook doet.

Toch een rare ontwikkeling, die afbreuk doet aan ons intellect…..

Advertenties