Zingende muis

zingende-muisHet zal je gebeuren: je hoort gefluit achter je en als je je omdraait sta je oog in oog met een grijsbruine muis. Het overkwam een schooldirecteur in Amerika in 1936. Hij was niet de eerste in de geschiedenis die geconfronteerd werd met een zingende of fluitende muis.

De Drooglegging was net drie jaar daarvoor afgeschaft, maar van alcoholgebruik was Herbert Gensch niet te betichten. Bewoners van het Chicago Industrial Home for Children in Woodstock waren in december 1936 overtuigd dat ergens in het gebouw een kanarie rondvloog. Dagelijks hoorden ze tjilpen en kwelen. Dag na dag zochten ze het diertje, maar zonder succes. Tot op een dag de schooldirecteur gefluit achter zich hoorde. Hij draaide zich om en aanschouwde de verbazingwekkende bron: een kleine, grijsbruine muis.

Hij werd gevangen en als Mickey, de zingende muis werd hij het wonder en vermaak van de school en de buurt. Tenminste, volgens Time Magazine. De Daytona Beach Morning Journal berichtte dat het diertje, dat op 18 december een radiodebuut had, ‘Minnie’ heette.
Haar gezang werd vergeleken met een roodborstje, een kanarie en ook een veldleeuwerik werd genoemd.
Directeur Gensch was het meest gelukkig over het feit dat ze tijdens de uitzending zong, want ‘wanneer ze begon te zingen, kon je haar niet stoppen, maar wanneer ze stopte, kon je haar niet overhalen weer te beginnen’.zingende-muis2

Ook Wolfgang Amadeus Muis was dol op nootjes.
Onder deze titel schreef Frans Buissink ooit een artikeltje in het tijdschrift Grasduinen. Goed gevonden als het zou gaan om een muizikaal kinderboek, maar het bleek een serieuze aangelegenheid. In een blad Zoologist uit 1857 werd verhaald hoe een engelse heer in het bezit kwam van een zingende huismuis (Mus musculus). Op een dag hoorde hij in zijn jachtkamer een fijn stemmetje zingen. Het leek alsof het geluid uit een kist kwam die in de hoek van de kamer stond. De bedienden verklaarden, dat ze zingen wel vaker hadden gehoord. De kist werd geopend, doch er was geen spoor van enig leven te bekennen. Het stemmetje kwam blijkbaar vanachter het behang. De nacht na die ontdekking werd een val gezet, een van het type dat het slachtoffer ongedeerd laat. De volgende ochtend bevatte deze een muis. Het dier werd in een kooitje geplaatst. De verbazing van de engelse heer steeg tot torenhoogte toen hij merkte dat de muis zo nu en dan een heus lied aanhief. Geen onsamenhangend gepiep, maar een melodieus gezang, voorgedragen met een betrekkelijk laag en enigszins omfloerst stemgeluid. Doch zo krachtig, dat het tot in alle hoeken van de kamer te horen was. De berichtgever uit de ‘Zoologist’ beschrijft het muizegezang als dat van een zangvogel, een tuinfluiter of spotvogel. De butler ten huize wist te vertellen, dat op koude dagen de muis aanzienlijk minder luid zong dan op warme.

blije en serene verrukking
Dit geval staat niet alleen. De American Naturalist van 1871 meldt een zingende prairiemuis (Hesperonymus michiganensis). Weer een andere bron vertelt van een gevangen bosmuis (Hesperonymus) in Florida die negen minuten aan één stuk door kon zingen, dan een seconde nodig had om op adem te komen en dan weer negen minuten lang voortgalmde ‘met zichtbare inspanning van alle spieren van haar lijfje’. Deze ‘Hespie’, zoals ze genoemd werd, beschikte over nog meer verbazingwekkende vaardigheden. Omdat ze een echte wilde muis was, hield ze niet van kaas, zij at liever een sappige worm en was in staat om met een katachtige sprong een langs zoevende vlieg uit de lucht te plukken.

De verschillende artikelen over zingende knaagdieren ontlokten een wetenschappelijke reactie aan de heer doctor R.A. Kellogg, bibliothecaris aan de Academie voor Natuurwetenschappen in San Francisco. Kellogg herinnerde zich dat hij in zijn jeugd een Maryland-marmot had, die kon zingen.
“Het diertje zong als een kanarievogel, maar zachter en lieflijker. Ik zat vaak naar haar te kijken als ze zong, op een soort kinderlijke manier. Haar neusgaatjes en lipjes bewogen kleintjes. Haar snorharen vibreerden mee. En ze deed het met een air van blije en serene verrukking.”

Een vraag die volgde, was of de zingende muis ‘labial’ of ‘guttural’ is, ofwel wordt het met de lippen veroorzaakt of is het een keelklank. Dr. Lockwood, die de eerdere artikelen had geschreven, zei hierop dat het geluid ontegenzeggelijk geproduceerd wordt in het bovenste gedeelte van de keel, ofschoon tijdens het zingen de lippen en neusgaten merkbaar meebewogen.

mannelijk signaal
Normaalgesproken zingen muizen vaker, maar hun hoge liedjes zijn onhoorbaar voor mensenoren. Wanneer de frequentie zestien maal wordt verlaagd, zoals twee onderzoekers van de Washington School of Medicine in St Louis in 2005 deden, worden ultrasone geluiden van muizen duidelijk hoorbaar. De onderzoekers analyseerden die opnamen en ontdekten dat er duidelijke structuren inzaten. Omdat de vrouwelijke feromonen de muizen aanzetten tot meer zingen, ligt het voor de hand dat het gezang, net als bij vogels, een seksueel signaal is. De vrouwtjes zouden eraan kunnen afmeten hoe sterk en gezond een mannetje is.
De ontwikkeling van vogelzang wordt veel gebruikt als modelsysteem om het menselijke spraakvermogen te onderzoeken. Misschien, concludeerden de onderzoekers, zijn muizen daarvoor veel geschikter.

Advertenties