Dalí Atomicus

747px-Salvador_Dali_A_Dali_Atomicus_09633u-470x376De mens. Het heet de kroon op de schepping, maar alleen de mens in staat om de meest krankzinnige dingen te bedenken. In 1948 werden drie katten 28 keer in de lucht gegooid om een ‘perfecte foto’ te maken. De foto schijnt als fotografisch kunstwerk wereldberoemd te zijn geworden, mij fascineert alleen hoe die katten dat ervoeren.
Het zal die beesten een worst zijn dat het gegooi met hun lijfjes bedoeld was voor een foto. Geen enkele kat staat vooraan om te figureren bij de uitvoering van zo’n idee. En al helemaal niet wanneer daar ook 28 keer een emmer water bij te pas komt. Wat gebeurde er.

In 1941 ontmoetten de Spaanse kunstenaar Salvador Dalí en de in Letland geboren Amerikaanse fotograaf Philippe Halsman elkaar. Ze waren onder de indruk van elkaars werk en besloten een creatieve samenwerking aan te gaan. Daar kwamen onder meer een boek over de snor van Dalí en vele foto’s uit voort. De foto Dalí Atomicus is verreweg het bekendste voorbeeld van hun samenwerking.
Het is een fotografisch kunstwerk in de surrealistische stijl van Salvador Dalí’s schilderijen. Dalí en zijn schilderij Leda Atomica zijn zelf ook het onderwerp van de foto. De foto werd in 1948 zonder hulpmiddelen gemaakt en in het Amerikaanse tijdschrift Life Magazine gepubliceerd.

Harold_Edgerton_Milk_Drop_CoronetAl tijdens hun eerste ontmoeting spraken Halsman en Dalí over een foto van Harold Edgerton uit 1936. Die foto, Coronet, toont een melkdruppel die opspat uit een plas. Halsman en Dalí raakten niet uitgepraat over het gevoel van spanning en beweging dat de foto opriep en besloten samen een vergelijkbaar werk te maken. Zij kwamen zelfs op het idee om een levende kip op te blazen en te fotograferen, maar dit was wettelijk niet toegestaan (goh, echt niet?).

Uiteindelijk bedachten zij het plan om een surrealistische foto te maken die leek op de stijl van Dalí’s schilderijen. In een studio hingen zij verschillende attributen op aan pianosnaren, die in geretoucheerde versies van de foto zijn weggewerkt, zoals een lege schildersezel en Dalí’s werk Leda Atomica. Assistenten moesten op het moment van de foto drie katten en een emmer water in de lucht gooien, Halsman’s vrouw moest een stoel omhoog houden en Dalí zou zelf in de lucht springen. Pas na 28 pogingen, waarbij telkens alles moest worden opgeruimd, was Halsman tevreden over het eindresultaat. De fotosessie duurde bijna zesenhalf uur, maar leverde wel een iconische foto op.

Aangepaste versie
De foto bij dit artikel is de onaangepaste versie van Dalí Atomicus. De foto werd na de shoot namelijk aangepast om hem te perfectioneren. De snaren die hierboven te zien zijn werden weggewerkt, de foto werd verkleind om de vrouw van Halsman buiten beeld te houden en er werd een tweede schilderij geplakt op de lege schildersezel achter Dalí. Het resultaat hierboven is dus niet bewerkt, wat voor die tijd een uitermate knappe prestatie was.

Persoonlijke had ik het een knappere prestatie gevonden wanneer de foto in één, hooguit twee keer was gelukt. Hoe hadden we het genoemd wanneer er toch een kip gebruikt zou zijn, of wellicht 28 kippen?

 

Advertenties