Teken of toeval

bliksem sintpieterDe paus treedt terug. Dat maakte hij 11 februari bekend. Enkele uren daarop slaat de bliksem in de koepel van de Sint Pieter. Is er verband?
<http://www.youtube.com/watch?v=hZL0Z2nV3cU

Het is een beslissing die eens in de duizend jaar voorkomt, het besluit om zelf als paus terug te treden. Gemiddeld tot nog toe. In 1294 ging paus Celestinus V hem voor. Onbekend is of er op diens besluit een reactie van Hogerhand volgde, maar wie zich verdiept in de motieven van deze vroegere paus, kan tot de conclusie komen dat hij een spirituele wind had kunnen laten waaien door de kerk, waarin hij teveel rijkdom en wereldlijke macht aanwezig vond. Zijn missie heeft hij niet kunnen voleinden. Het ontbrak hem aan kracht.

Terug naar nu. Paus Benedictus XVI abdiceert (mooi woord) en er gebeurt iets wat wel vaker gebeurt, maar nooit op zo’n ‘perfect’ moment: een blikseminslag op het symbool van de rooms-katholieke kerk. Toeval of teken?
Agnostici en atheïsten zullen stellen dat simpelweg de bliksem insloeg, niets meer en niets minder. Zij zullen geen verband leggen met wat voor menselijke daad ook. Toevallige samenloop van omstandigheden.

De wereldgeschiedenis staat bol van dit soort toevalligheden. De bekendste is wel de storm die op het juiste moment zorgde voor vernietiging van de spaanse Armada. Vriend en vijand erkende Gods hand. Ook de japanse geschiedenis kent zo’n moment: in 1274 redde een storm het keizerrijk van een mongoolse invasie.
Wie gaat zoeken, vindt handenvol momenten die ‘te toevallig’ zijn om toeval te zijn.

Kent niet ieder voor zich zulke momenten? Een ontmoeting met iemand die een wending aan je leven geeft? Een wonderbaarlijke redding van een zelfdoding? Het missen van een vliegtuig dat verongelukt? Grootvaders klok die stilvalt op het moment van zijn overlijden? Het gevoel dat je toch linksaf moet slaan waardoor je langs een winkel loopt waar het boek in de etalage ligt dat je al veertig jaar zoekt? De nummers die je kiest voor de lotto?
Zelf vond ik ooit twee dubbeltjes op de mat bij de schooldeur die ik – o wonder – ’s middags anders net te kort was gekomen bij de aankoop van een kadootje voor mijn moeder.

Filosoof Bas Haring stelde ooit dat dit soort toeval ons het idee geeft dat we ‘bijzonder’ zijn, uitverkoren, bestemd voor een missie. Maar, zegt hij, er is geen waarom. Je bent gewoon de enige overlevende in een neergestort vliegtuig en dat is een statistisch gegeven.
De kans was klein, maar niet onmogelijk. Dat jij het bent is boffen. Welke betekenis je er aan geeft, is aan jezelf.

Maar toch. Wonderen zijn schaars en iets wat een wonder lijkt, is het waard om terdege te onderzoeken. Meestal is er een wetenschappelijke verklaring voor. Wat logisch is: als God ons als mensen heeft geschapen, gaat Hij ook menselijk met ons om. Wat we meemaken (of de ‘tekens’ die we ervaren) passen binnen de natuurwetten. De crux is hoe we deze tekens vertalen. Heeft iets een betekenis en zo ja: welke? De kaders van onze leef- en denkwereld bepalen hoe we iets interpreteren.

Maar toch. Het pakistaanse meisje Malala Yousafzai werd in oktober 2012 neergeschoten omdat ze in haar weblog opkwam voor het recht van meisjes om onderwijs te volgen. Ze leeft nog en sterker dan ooit tevoren en met wereldwijde aandacht verkondigt ze haar visie. De talibanstrijder was een slechte schutter. Misschien. Misschien ook heeft Malala een missie.

De wereldgeschiedenis kreeg vorm door toevalligheden. We noemen ze zo omdat we ze niet kunnen verklaren. Ooit komt er een tijd dat we wetenschappelijk kunnen onderbouwen hoe ‘toeval’ werkt. Tot die tijd blijven het geloofszaken.
En de paus? Die zou er een prachtige akte van geloof van kunnen maken. Terug naar de essentie van de kerk waarin God spreekt tot de Heilige Vader. Het zou zijn rol als kerkvorst danig versterken.

Advertenties